Kurumsal sanallaştırma projelerinde “yanlış lisans” çoğu zaman sadece maliyet değildir. Yanlış paket seçimi; HA, şifreleme, operasyonel görünürlük veya ağ güvenliği gibi kritik yeteneklerde beklenmedik eksikler doğurabilir. Birleşik paket (bundle) yaklaşımı güçlendikçe lisanslama modeli de değişti. Artık sadece bir hypervisor lisansı değil, yönetim ve operasyon bileşenleri de satın alma kararına dahil ediliyor.
Bu rehberin sonunda şu soruların yanıtlarını net şekilde biliyor olacaksınız:
- vSphere ürün ailesi hangi ana sürümlerle sunuluyor?
- Lisanslar nasıl ölçülüyor (core bazlı mı, kit mi)?
- Hangi sürüm hangi yetenekleri içeriyor?
- Satın alma öncesinde hangi sorular sorulmalı?
VMware vSphere lisanslaması neden kritik?
IT yöneticileri açısından lisanslama, “satın alma” işi gibi görünse de aslında bir mimari karardır. Lisans seçimi yalnızca yazılımsal bir karar değildir. Cluster tasarımını, büyüme planını, güvenlik mimarisini ve hatta donanım seçimini etkiler.
Aşağıdaki başlıklar, vSphere lisans kararını kritik hale getirir:
- Maliyet sürprizleri: Core bazlı lisanslamada “minimum çekirdek” kuralı vardır. Bu kural, çekirdek sayısı düşük olsa bile belirli bir minimum maliyet oluşturur.
- Özellik kısıtları: Bazı gelişmiş güvenlik veya otomasyon yetenekleri sadece belirli sürümlerde bulunur.
- Denetim ve uyum: Yanlış kapasite lisanslama (eksik lisans) denetim riskini artırır.
- Operasyonel görünürlük: İzleme, log analizi ve kapasite planlama gibi araçların pakete dahil olup olmaması önemlidir. Çünkü bu durum, günün sonunda SLA performansını doğrudan etkiler.
VMware lisans paketleri ve adları dönemsel olarak güncellenebilir. Teklif/yenileme aşamasında güncel SPD (Specific Program Documentation) dokümanlarını ve ürün karşılaştırma tablolarını kontrol edin.
VMware vSphere ürün ailesi: ESXi, vCenter ve paket mantığı
vSphere’i “tek bir ürün” gibi düşünmek yaygın bir hatadır. Pratikte vSphere mimarisi üç temel katmanda anlaşılır:
1) Hypervisor katmanı: ESXi / ESX
Sanallaştırmanın en alt katmanında VMware ESXi bulunur. Tarihsel olarak vmware esx (ESX) yaklaşımı da konuşulur; ancak güncel mimarilerde odak ESXi’dedir. Saha dilinde “esx server” denildiğinde, çoğu ekip ESXi host’unu kasteder.
2) Yönetim katmanı: vCenter
Cluster yönetimi, kaynak havuzu, rol/izin, HA-DRS politikaları ve lifecycle süreçlerinin büyük bölümü vCenter üzerinden yürür. Bu nedenle lisans seçimi, çoğu zaman “vCenter hangi paketle geliyor?” sorusunu da içerir.
3) Paket/bundle katmanı: Standard – Foundation – Cloud Foundation
Güncel yaklaşım, vSphere’in tek başına değil; operasyon, güvenlik, ağ ve HCI bileşenleriyle birlikte paketlenmesidir. Bu noktada iki kavram öne çıkar:
- vSphere Standard: Temel kurumsal sanallaştırma ihtiyaçlarına yönelik yapı.
- VMware vSphere Foundation: Daha geniş “platform” yaklaşımı; vSAN ve operasyonel bileşenlerle güçlenen paket.
- VMware Cloud Foundation (VCF): Network sanallaştırma ve daha geniş cloud operasyon bileşenlerini içeren kapsamlı çözüm.
Lisanslama modeli: Core bazlı ölçüm, minimumlar ve planlama
Güncel vSphere ailesinde en yaygın model, lisansın CPU socket yerine fiziksel core üzerinden ölçülmesidir. Modern sunucu işlemcileri artık daha yüksek çekirdek sayılarına sahip. Bu durum, kapasite planlamasını donanım seçimiyle daha yakından ilişkilendirir.
16 core minimum kuralı (en çok atlanan detay)
Core bazlı lisanslamada, pratikte “çekirdek sayısı az olan CPU daha ucuz olur” gibi bir beklenti oluşur. Ancak çoğu modelde CPU başına minimum 16 core lisanslanır. Yani 8 çekirdekli bir CPU kullanıyorsanız bile 16 core üzerinden lisans ihtiyacı doğar.
Bu kural; ROBO, küçük cluster ve düşük çekirdekli bare metal sunucularda maliyetin tabanını belirler. Donanım seçerken sadece toplam çekirdek değil, “çekirdek başına performans” ve büyüme planı da önem kazanır.
Satın alma planlaması: cluster mı host mu lisanslanıyor?
Lisanslama kuralı genelde “lisanslanacak ESXi host’ların toplam fiziksel core sayısı” üzerinden yürür. Bu da şu anlama gelir:
- Yeni host eklemek, lisans ihtiyacını artırır.
- CPU yükseltmek (daha fazla çekirdek), lisans ihtiyacını artırır.
- Mimariyi iki küçük cluster yerine tek bir büyük cluster olarak tasarlamak, bazı durumlarda lisans yönetimini kolaylaştırır. Ancak prod ve test gibi ayrı ortamları ayırmak istediğinizde farklı bir lisans stratejisi gerekebilir.
Sürümler ve özellik kısıtları: Hangi pakette ne var?
Aşağıdaki karşılaştırma, “hangi sürüm hangi seviyeye uygun?” sorusuna hızlı yanıt vermek için pratik bir çerçevedir. (Detaylı özellik listesi için resmi ürün karşılaştırma dokümanlarına bakılmalıdır.)
Güvenlik yetenekleri: en görünür farklar
Özellikle güvenlik tarafında bazı yetenekler sürümler arasında net biçimde ayrışır. Örnek olarak:
- Kimlik federasyonu gibi merkezi kimlik doğrulama entegrasyonları bazı sürümlerde bulunurken bazı sürümlerde sınırlı olabilir.
- Hassas iş yükleri için donanım tabanlı güven ve attestation gibi yaklaşımlar genelde üst paketlerde konumlanır.
- VM Encryption (sanal makine şifreleme) gibi özellikler, her pakette “varsayılan” değildir.
Bu ayrım, KVKK/GDPR gibi veri güvenliği hedefleri olan kurumlarda doğrudan karar kriterine dönüşür.
VMware vSphere Foundation (VVF) ve VMware Cloud Foundation (VCF): Ne zaman hangisi?
“Foundation mı Cloud Foundation mı?” sorusu genellikle şu iki ihtiyaca dayanır:
- HCI ve operasyon odağı (vSAN + operasyonel izleme/analitik)
- Ağ sanallaştırma ve güvenlik odağı (ağ segmentasyonu, overlay network, uçtan uca otomasyon)
VMware vSphere Foundation: HCI + operasyonel görünürlük
VMware vSphere Foundation, vSphere’in üzerine vSAN ve ek yönetim bileşenlerini ekler. Böylece orta ölçekli işletmelerden kurumsal yapılara kadar standart bir platform sunar. Eğer hyperconverged altyapı (HCI) veya merkezi izleme/kapasite yönetimi hedefiniz varsa, bu paket doğal bir aday olur.
VVF modelinde vSAN için paket içi bir kapasite hakkı bulunur. Broadcom dokümanlarına göre VMware vSphere Foundation (VVF) lisansında, her core başına 0.25 TiB vSAN kapasitesi tanımlanmıştır. Detayı mutlaka güncel dokümandan kontrol edin.
VMware Cloud Foundation: daha geniş SDDC bileşenleri
VMware Cloud Foundation ise daha kapsamlı bir SDDC yaklaşımıdır. VCF tarafında ağ sanallaştırma bileşenleri (ör. vmware nsx) gibi yetenekler, otomasyon ve yaşam döngüsü yönetimi daha merkezi bir şekilde kurgulanır. Büyük ölçekli ortamlar, çoklu cluster standardizasyonu ve cloud operasyon modeline yaklaşmak isteyen kurumlarda öne çıkar.
“NSX var mı yok mu?” sorusu tek başına yeterli değildir. Örneğin güvenlik mimarinizde üçüncü parti bir firewall kullanıyorsanız (örneğin Palo Alto), planlamanızı buna göre yapmalısınız. NSX ile birlikte ya da NSX olmadan ilerlemek farklı senaryolar oluşturabilir.
Sık yapılan hatalar: maliyet, uyum ve operasyon riskleri
Bu bölüm, sahada en çok gördüğümüz “sonradan pahalıya patlayan” hataları özetler:
1) Donanımı seçip lisansı sonra düşünmek
Önce CPU seçip sonra lisans çalışması yapmak, core bazlı dünyada ters bir sıradır. Özellikle 2 soket / 24+ core CPU gibi yapılarda lisans maliyeti hızla büyür. Tasarım aşamasında lisans modeliyle birlikte TCO hesabı yapmak gerekir.
2) Prod ve test ortamlarını aynı cluster’da büyütmek
Aynı cluster’a her yeni host eklendiğinde lisans ihtiyacı artar. Prod ile test/dev’in ayrıştırılmaması, maliyetin büyümesine ve güvenlik politikasının zorlaşmasına yol açabilir.
3) Güvenlik gereksinimini “sonradan ekleriz” diye ertelemek
Şifreleme, kimlik federasyonu, anahtar yönetimi gibi yetenekler lisans paketine göre değişebilir. Güvenliği sonradan eklemek bazen sadece “konfigürasyon” değil, lisans yükseltme maliyeti demektir.
Eksik lisanslama, denetim ve uyum riskidir. Lisans metriklerini (host sayısı, CPU, core) CMDB/asset envanteriyle düzenli eşleştirin ve değişiklikleri kayıt altına alın.
Teknik Kutu: Core sayısını doğru hesaplama
Aşağıdaki yöntem, core bazlı lisanslamada hızlı bir “ilk hesap” yapmak için kullanılabilir:
- Lisanslanacak host’ları listeleyin (prod cluster, DR cluster, vb.).
- Her host için CPU sayısını ve CPU başına fiziksel core sayısını çıkarın.
- CPU başına minimum 16 core kuralını uygulayın (8 core CPU → 16 core sayın).
- Tüm host’ların lisanslanacak core’larını toplayın.
- Paketinizde ek bileşenler (vSAN kapasite, operasyon modülleri, network güvenlik vb.) varsa ayrıca ölçüm metriklerini kontrol edin.
Mini örnek:
- Host A: 2 CPU × 8 core → 2 × 16 = 32 core lisans
- Host B: 2 CPU × 24 core → 48 core lisans
- Toplam: 80 core
Bu tabloyu bir Excel şablonuna aktarıp host ekleme veya CPU yükseltme senaryolarını simüle edebilirsiniz. Böylece bütçe sürprizlerini büyük ölçüde azaltırsınız.
IT yöneticileri için karar rehberi: Hangi senaryoda hangi lisans?
Aşağıdaki karar çerçevesi, teknik gereksinimlerle bütçeyi birlikte yönetmek için pratik bir başlangıç noktasıdır:
Küçük ölçek (ROBO / 3 host’a kadar)
- Core/host sınırları içinde kalıyorsanız “kit” yaklaşımı toplam maliyeti düşürebilir.
- Büyüme planı varsa, 12–18 ay sonrası için host artışı senaryosunu mutlaka çalışın.
Orta ölçek (çoklu cluster / büyüme hedefi olan kurum)
- Standartlaşma hedefliyorsanız, yalnızca vSphere Standard ile başlamak yerine Foundation paketini toplam maliyet yaklaşımıyla inceleyin.
- Log ve izleme, kapasite planlama veya arıza analizi gibi ihtiyaçlarınız varsa farklı bir yaklaşım gerekebilir. Bu durumda platform tabanlı bir model daha hızlı sonuç verebilir.
Büyük ölçek (SDDC / network sanallaştırma / otomasyon)
- Overlay network, ağ segmentasyonu ve yaşam döngüsü yönetimini tek bir standart altında toplamak hedefiniz olabilir. Bu durumda farklı bir yaklaşım gerekebilir. Bu noktada Cloud Foundation daha uygun bir çerçeve sunar.
- Üçüncü parti güvenlik çözümleriyle (palo alto vb.) entegrasyon gereksinimini, tasarımın başında netleştirin.
Lab, PoC ve eğitim ortamlarında lisanslama: VMware Fusion
Bazı IT ekipleri, yeni bir VMware mimarisine geçmeden önce özellikleri bir “lab” ortamında denemek ister. Bu aşamada istemci tarafında VMware Fusion gibi araçlarla küçük test ortamları kurabilirsiniz. Böylece ilgili dokümanda anlatılan özelliği hızlıca kontrol edebilirsiniz. Daha hafif kullanım senaryolarında fusion player sürümü, eğitim veya kişisel lab ihtiyaçlarını karşılamak için tercih edilebilir.
Elbette bu yaklaşım, üretim ortamı lisanslamasının yerini tutmaz. VMware tarafında hangi özelliğin hangi sürümde yer aldığını anlamak önemlidir. UI akışını görmek ve otomasyon senaryolarını denemek de iyi bir hazırlık sağlar.
“Bu pakette hangi güvenlik özellikleri var?” sorusunu netleştirmeden satın alma sürecine girmek risklidir. Bu durum, VMware lisanslamasında sonradan değişiklik yapma ihtiyacını artırabilir.
Makdos ile VMware tabanlı altyapınızı daha hızlı devreye alın
VMware tabanlı sanallaştırma projelerinde en büyük zaman kaybı genellikle altyapının hazır olmamasıdır. Doğru donanım, doğru ağ yapısı, güvenlik katmanı ve izleme eksikse süreç uzar. Makdos, hosting ve sunucu altyapısını tek elden sağlayarak bu süreci hızlandırır.
Makdos’un öne çıkan yaklaşımı:
- 3 farklı veri merkezinde hizmet,
- Her veri merkezinde 20 Gbps uplink ve yaklaşık 35 kabin kapasitesi,
- %100 yerli yazılım CRM ile yönetilen operasyon,
- Türkiye’de mobil uygulama üzerinden hizmet veren ilk hosting firması,
- 25 kişilik profesyonel ekip ve 7/24 destek.
Lisanslama kararınızı verirken “nerede çalışacak?” sorusu da önemlidir. Altyapınızı aşağıdaki seçeneklere göre tasarlayın:
- Sanal Sunucu Kiralama: Kaynakları esnek yönetmek isteyen ekipler için.
Makdos Sanal Sunucu Sayfası - Bulut Sunucu Kiralama: Hızlı ölçekleme ve kısa sürede devreye alma için.
Makdos Bulut Sunucu Sayfası - Fiziksel Sunucu Kiralama (bare metal): Lisans/core planlamasını donanımla birlikte optimize etmek isteyen kurumlar için.
Makdos Fiziksel Sunucu Sayfası - Firewall ve Güvenlik: DDoS koruma, IPS/IDS, WAF gibi katmanlarla çoklu koruma.
Makdos Firewall ve Güvenlik Sayfası
Resmi dokümanlar: Doğrulama için iki hızlı kaynak
Lisans ve özellik detayları dönemsel olarak güncellenebilir. Bu nedenle satın alma veya yenileme öncesinde resmi dokümanları kontrol etmek en güvenli yaklaşımdır:
- VMware vSphere Sürümleri ve Özellik Karşılaştırması: https://www.vmware.com/content/dam/digitalmarketing/vmware/en/pdf/docs/vmw-datasheet-vsphere-product-line-comparison.pdf
- Broadcom KB – Core sayımı ve minimum 16 core kuralı (örnekli): https://knowledge.broadcom.com/external/article/395111/
Sonuç: Lisans seçimi, mimariyi belirler
Özetle; VMware vSphere lisanslama modeli artık “hangi hypervisor” sorusundan daha fazlası. Core bazlı metrikler, minimumlar ve paket içi bileşenler; donanım kararını, güvenlik yaklaşımını ve operasyonel olgunluğu doğrudan etkiliyor. Bu yüzden karar verirken sadece fiyatı değil; büyüme planını, uyum hedeflerini ve operasyon ihtiyaçlarını birlikte değerlendirin.
Altyapınızı hızlıca devreye almak için Makdos’un sunucu seçeneklerini inceleyin ve ihtiyacınıza uygun mimariyi birlikte planlayalım.
